Hoe staat het met loontransparantie in België?

Welke rol speelt loontransparantie in de gelijkheid tussen mannen en vrouwen?

Loontransparantie staat centraal in het debat over de genderongelijkheid op de arbeidsmarkt. De Europese Unie ziet loontransparantie als een belangrijk middel om loonverschillen te verkleinen en heeft de principes ervan vastgelegd in een richtlijn die in 2023 werd goedgekeurd.

De loonkloof blijft hardnekkig

Gelijke verloning voor mannen en vrouwen blijft een belangrijk maatschappelijk aandachtspunt. Hoewel zowel de praktijk als de wetgeving de voorbije decennia sterk geëvolueerd zijn, blijven er aanzienlijke verschillen bestaan. Ook vandaag verdienen vrouwen gemiddeld nog steeds minder dan mannen voor gelijkwaardig werk. Bovendien blijkt uit verschillende studies dat het verschil groter wordt naarmate de leeftijd toeneemt. Loontransparantie kan daarbij een belangrijke hefboom zijn om deze loonkloof verder te verkleinen.

Gelijk loon voor gelijk werk: Europa creëert een wettelijk kader

Het recht op gelijke verloning voor gelijkwaardig werk, ongeacht het geslacht, is al opgenomen in de principes van het Verdrag van Rome. Dit fundamentele verdrag dateert uit 1957. In de jaren 2010 stelde de Europese Commissie vast dat loonongelijkheid hardnekkig bleef bestaan. Daarom werd loontransparantie naar voren geschoven als een belangrijke prioriteit om het principe van "gelijk loon voor gelijk werk" concreet te maken.

In mei 2023 werd, na een lang proces waarbij de Europese Commissie, de Raad en het Europees Parlement betrokken waren, Richtlijn 2023/970 definitief goedgekeurd. De richtlijn moet worden omgezet in de nationale wetgeving van de lidstaten en ondersteunt de uitbouw van een eerlijker en transparanter loonbeleid binnen de Europese Unie.

Wat bepaalt de Europese richtlijn over loontransparantie?

In grote lijnen versterkt de regelgeving de verplichtingen rond transparantie en de mechanismen om ongerechtvaardigde loonverschillen op te sporen en weg te werken. Dit zijn de belangrijkste verplichtingen voor werkgevers:

• Het aanvangsloon communiceren – of een salarisvork – vóór de aanwerving.
• Vragen naar het huidige of vroegere loon van kandidaten niet langer toestaan.
• Werknemers toegang geven tot informatie over de gemiddelde lonen, opgesplitst naar geslacht, voor vergelijkbare functies.
• Rapporteren over loonverschillen tussen mannen en vrouwen, afhankelijk van de omvang van de onderneming en de toepasselijke regelgeving.
• Loonverschillen van 5% of meer corrigeren wanneer daarvoor geen objectieve en genderneutrale rechtvaardiging bestaat.

Hoe staat het met de regelgeving rond loontransparantie in België?

Oorspronkelijk moesten de lidstaten de Europese richtlijn uiterlijk op 7 juni 2026 omzetten in hun nationale wetgeving. Net als verschillende andere Europese landen is België er niet in geslaagd om deze deadline te halen.

Hoewel het Belgische recht het principe van gelijk loon al bevat, zijn er aanpassingen aan het wettelijke kader nodig op het vlak van loontransparantie en de praktische toepassing ervan. De bepalingen uit de Europese richtlijn zullen in België worden toegepast zodra het omzettingsproces is afgerond.

Wat zijn de voordelen van loontransparantie voor uw onderneming?

Loontransparantie wordt door de Europese Unie steeds verder verankerd om de gelijkheid tussen mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt te versterken. Maar een transparant loonbeleid biedt werkgevers ook andere belangrijke voordelen.

Uw loonbeleid professionaliseren

De nieuwe regelgeving verplicht werkgevers om hun loonbeleid te analyseren en te evalueren. Ook moeten er objectieve criteria worden vastgelegd voor het bepalen en evolueren van lonen. Al deze maatregelen dragen bij aan een coherenter, eerlijker en beter gestructureerd loonbeleid.

Meer vertrouwen en motivatie bij medewerkers

Loontransparantie, gecombineerd met een verloningssysteem dat gebaseerd is op objectieve criteria, zorgt voor eerlijkere arbeidsvoorwaarden. Volgens de richtlijn krijgen werknemers bovendien duidelijke informatie over de lonen van vergelijkbare functies, opgesplitst naar geslacht. Door in te zetten op eerlijkheid en transparantie kunt u het vertrouwen en de motivatie binnen uw teams versterken.

Efficiënter rekruteren

Door het loon vooraf te communiceren, bijvoorbeeld in vacatures, maakt uw onderneming duidelijker welk profiel ze zoekt. Kandidaten weten meteen welke verloning ze mogen verwachten en starten het sollicitatieproces met de juiste verwachtingen. Daardoor kan het aantal mislukte of vroegtijdig afgebroken rekruteringsprocedures aanzienlijk dalen.

Het risico op geschillen beperken

Een goed georganiseerd loonbeleid maakt het eenvoudiger om loonverschillen op te sporen en tijdig bij te sturen. Door uw loonbeleid af te stemmen op de wettelijke verplichtingen en maximaal in te zetten op compliance, beperkt u het risico op geschillen met medewerkers.
 

Hoe bereidt u uw onderneming voor op loontransparantie?

Hoewel de Europese richtlijn rond loontransparantie nog niet is omgezet in de Belgische wetgeving, is het slechts een kwestie van tijd. U kunt vandaag al stappen zetten om uw onderneming voor te bereiden op de toekomstige wettelijke verplichtingen.

Controleer of u vandaag al aan de geldende regels voldoet

Begin met een stevige basis en controleer of uw onderneming voldoet aan de huidige wettelijke verplichtingen rond loontransparantie:

• In uw sociale balans moeten verschillende gegevens worden opgesplitst naar geslacht, zoals het aantal werknemers, de gepresteerde uren en de personeelskosten.
• Heeft uw onderneming minstens 50 werknemers, dan moet u om de twee jaar een analyserapport over de bezoldigingsstructuur voorleggen aan de ondernemingsraad.

Optimaliseer uw loonbeheer

Laat uw HR-team uw volledige loonbeleid onder de loep nemen. Breng eventuele loonverschillen en knelpunten in kaart. Leg duidelijke regels en objectieve criteria vast. Door uw loonbeheer goed te structureren, kunt u zich beter voorbereiden op uw toekomstige wettelijke verplichtingen.

Informeer uw medewerkers

Veranderingen in uw loonbeleid en meer transparantie kunnen een impact hebben op uw medewerkers. Voorzie daarom een duidelijk communicatieplan om uw medewerkers tijdig te informeren over eventuele wijzigingen en nieuwe regelgeving.

Zet in op performante HR-software

De functionaliteiten van Kelio zijn ontwikkeld om uw gegevens te centraliseren en ze eenvoudig te beheren en te analyseren. Dankzij krachtige rapporteringstools krijgt u snel duidelijke tabellen en grafieken met sociale gegevens die u kunt filteren en vergelijken, bijvoorbeeld op basis van leeftijd, geslacht, contracttype, … Denk aan een leeftijdspiramide, een verdeling van mannen en vrouwen, een overzicht van vaste en tijdelijke contracten, het aantal medewerkers per afdeling, … en nog veel meer.

Het is ook mogelijk om salarisgegevens te verzamelen en als tabel te exporteren. We raden echter aan om hiervoor uw sociaal secretariaat te raadplegen, zodat u beschikt over een actuele export van alle vaste, variabele en extralegale looncomponenten.

Kelio Share is een tool voor interne communicatie waarmee u al uw HR-documenten en nieuwsberichten via het portaal kunt delen, in de vorm van een sociaal netwerk. Bepaal zelf wie welke documenten en nieuwsberichten te zien krijgt en zorg ervoor dat de juiste informatie bij de juiste personen terechtkomt!

Wilt u meer weten over de mogelijkheden van het HR-platform van Kelio? Vraag gerust een persoonlijke demo aan en ontdek hoe u uw HR-beheer kunt centraliseren!